صنعت فضایی ایران وارد مسیر صنعتی‌سازی و منظومه‌سازی شده است
رئیس گروه فضایی صاایران گفت: صنعت فضایی ایران پس از سه دهه تلاش و آزمون، از مرحله تحقیقاتی عبور کرده و در مسیر صنعتی‌سازی و منظومه‌سازی ماهواره‌ای قرار گرفته است.
به گزارش اقتصادما-محرم غیاثوند، رئیس گروه فضایی شرکت صنایع الکترونیک وزارت دفاع (صاایران) ، با اشاره به پیشینه علمی ایران و جهان اسلام در حوزه نجوم و فضا اظهار کرد: بخش قابل توجهی از پایه‌های علمی نجوم در تمدن اسلامی و به دست دانشمندان ایرانی شکل گرفته و دانشمندانی همچون خوارزمی، ابوریحان بیرونی، عمر خیام، خواجه نصیرالدین طوسی و دیگر دانشمندان مسلمان نقش مهمی در توسعه این دانش داشته‌اند.
وی افزود: ایران در حدود سه قرن از مسیر پیشرفت این حوزه فاصله گرفت، اما طی سه دهه اخیر تلاش شده است این عقب‌ماندگی جبران شود و کشور از مرحله تحقیقاتی به سمت ایجاد یک صنعت فضایی بومی حرکت کند.
عبور از تحقیقات و حرکت به سمت صنعتی‌سازی
غیاثوند با اشاره به پرتاب ماهواره «امید» در سال ۱۳۸۷ به عنوان یکی از نقاط عطف برنامه فضایی کشور گفت: پس از این دستاورد، تلاش گسترده‌ای برای صنعتی‌کردن حوزه فضایی آغاز شد؛ به این معنا که کشور از صرف انجام پروژه‌های تحقیقاتی عبور کند و بتواند چرخه کامل طراحی، ساخت، آزمایش، پرتاب و بهره‌برداری از ماهواره‌ها را در داخل ایجاد کند.
رئیس گروه فضایی صاایران ادامه داد: یکی از چالش‌های اصلی در این مسیر، افزایش توان کشور برای قرار دادن محموله‌های سنگین‌تر در مدار‌های بالاتر بود. در کنار آن، ایجاد توانمندی صنعتی در حوزه ساخت ماهواره و سامانه‌های زمینی نیز ضرورت داشت؛ مجموعه‌ای پیچیده که از صد‌ها هزار قطعه و زیرسامانه تشکیل می‌شود و باید به‌صورت مستقل طراحی، ساخته و در شرایط فضایی آزمایش می‌شد.
وی تأکید کرد: بسیاری از متخصصانی که امروز در صنعت فضایی کشور فعالیت می‌کنند، سال‌ها درگیر آزمون، خطا و حتی شکست بوده‌اند تا به نقطه‌ای برسیم که بتوانیم پروژه‌های فضایی را در مقیاس صنعتی اجرا کنیم.
«چمران»؛ گامی مهم در تثبیت توانمندی‌های فضایی
غیاثوند یکی از دستاورد‌های مهم سال‌های اخیر را ماهواره «چمران» عنوان کرد و گفت: این ماهواره یکی از پروژه‌های موفق کشور بود که توانست برای نخستین‌بار در ایران عملیات ملاقات مداری را انجام دهد؛ به این معنا که دو جسم فضایی در مدار به یکدیگر نزدیک شدند.
وی افزود: این ماهواره پس از گذشت حدود دو سال از آغاز مأموریت خود همچنان به فعالیت ادامه می‌دهد و عملیات مأموریتی خود را با موفقیت انجام می‌دهد.
موفقیت فضایی نتیجه همکاری مجموعه‌های مختلف است
رئیس گروه فضایی صاایران با تأکید بر اینکه دستاورد‌های فضایی محصول فعالیت یک مجموعه واحد نیست، اظهار کرد: در پروژه‌های فضایی، مجموعه‌های مختلفی از جمله سپاه، وزارت دفاع، سازمان فضایی ایران و شرکت‌های خصوصی نقش‌آفرینی می‌کنند و موفقیت در فضا زمانی حاصل می‌شود که این ظرفیت‌ها در کنار یکدیگر قرار گیرند.
وی ادامه داد: در یکی از مأموریت‌های اخیر، ماهواره توسط مجموعه‌های وزارت دفاع ساخته شد، عملیات پرتاب توسط سپاه انجام گرفت و شرکت‌های خصوصی نیز در بخش‌هایی از پروژه مشارکت داشتند و سازمان فضایی ایران نیز نقش پشتیبانی و هماهنگی را برعهده داشت.
ثبت رکورد حمل محموله ۳۰۰ کیلوگرمی در مدار
غیاثوند با اشاره به یکی دیگر از دستاورد‌های مهم صنعت فضایی کشور گفت: در یکی از مأموریت‌ها، برای نخستین‌بار بزرگ‌ترین محموله فضایی کشور با وزن حدود ۳۰۰ کیلوگرم به همراه سامانه بلوک انتقال مداری در مدار قرار گرفت؛ دستاوردی که حاصل طی مسیری طولانی و پیچیده بود.
وی این مسیر را حاصل سال‌ها تلاش متخصصان و مجموعه‌های مختلف کشور دانست و افزود: این دستاورد‌ها یک‌شبه به دست نیامده‌اند و نتیجه عبور از یک مسیر طولانی، دشوار و همراه با آزمون‌های متعدد هستند.
تثبیت ماهواره تصویربرداری پس از خطای تزریق مداری
رئیس گروه فضایی صاایران همچنین به تجربه یکی از مأموریت‌های تصویربرداری کشور اشاره کرد و گفت: یکی از نخستین ماهواره‌های تصویربرداری عملیاتی کشور در جریان پرتاب با یک چالش جدی مواجه شد و ماهواره با خطایی چند درجه‌ای نسبت به موقعیت مورد انتظار در مدار تزریق شد.
وی افزود: پس از بررسی شرایط، متخصصان تصمیم گرفتند به‌صورت دستی برای اصلاح وضعیت ماهواره اقدام کنند. این عملیات در مدت حدود ۱۰ روز انجام شد و در نهایت، در روز ۱۳ رجب، ماهواره تثبیت شد و توانست به سمت زمین نشانه‌روی کرده و دریافت تصاویر را آغاز کند.
غیاثوند ادامه داد: در ابتدا این نگرانی وجود داشت که دوربین ماهواره پس از این فرآیند قادر به فعالیت نباشد، اما تصاویر دریافت شد و مأموریت با موفقیت ادامه پیدا کرد.
وی گفت: این ماهواره اکنون حدود ۱۰ ماه است که فعالیت می‌کند و به‌صورت روزانه حدود پنج هزار کیلومتر مربع تصویر دریافت می‌کند؛ موضوعی که نشان‌دهنده توانمندی متخصصان کشور در مدیریت و حل چالش‌های پیچیده فضایی است.
گام بعدی؛ حرکت به سمت منظومه‌سازی
رئیس گروه فضایی صاایران تأکید کرد: مسیر صنعت فضایی کشور همچنان ادامه دارد و گام بعدی، حرکت از پروژه‌های منفرد به سمت منظومه‌سازی ماهواره‌ای است.
وی افزود: برای صنعتی‌شدن کامل صنعت فضایی، باید در سال‌های آینده ظرفیت‌های موجود توسعه پیدا کند و با تکیه بر توان متخصصان داخلی، زیرساخت‌های لازم برای ایجاد و بهره‌برداری از منظومه‌های فضایی در کشور شکل گیرد.
غیاثوند خاطرنشان کرد: تجربه سه دهه گذشته نشان داده است که دستیابی به موفقیت در حوزه فضا نیازمند کار مستمر، صبر، آزمون و خطا و همکاری میان مجموعه‌های مختلف است و آنچه امروز در صنعت فضایی کشور به دست آمده، حاصل تلاش جمعی متخصصانی است که سال‌ها برای عبور از چالش‌ها و تثبیت توانمندی‌های بومی تلاش کرده‌اند.