برق‌دزدی ماینر‌های غیرمجاز؛ از فشار بر شبکه برق تا تحمیل میلیارد‌ها دلار هزینه به کشور
کشف ۴۵ مزرعه استخراج غیرمجاز رمزارز در استان تهران و برآورد مصرف سالانه ۸.۴۶ میلیارد کیلووات‌ساعت برق توسط تجهیزات استخراج رمزارز در کشور، بار دیگر ضرورت مقابله با فعالیت‌های غیرقانونی ماینر‌ها را برجسته کرده است.
به گزارش اقتصادما- استخراج رمزارز با استفاده از دستگاه‌های ماینر، به دلیل مصرف بالای برق و فعالیت مستمر تجهیزات، به یکی از موضوعات مورد توجه در مدیریت مصرف انرژی تبدیل شده است. در این میان، فعالیت مزارع استخراج غیرمجاز و استفاده غیرقانونی از شبکه برق، علاوه بر تحمیل هزینه به منابع عمومی، می‌تواند مدیریت بار شبکه و تأمین برق پایدار برای سایر مشترکان را با دشواری مواجه کند.
به تازگی محمود محمودی، مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق استان تهران، در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان، با اشاره به شناسایی چندین مزرعه استخراج غیرمجاز رمزارز که در برخی از کارگاه‌ها و مراکز صنعتی متروکه فعالیت می‌کردند، گفت: برق این اماکن به‌طور کامل قطع شده است و پرونده آنها برای رسیدگی به مراجع قضایی ارسال شده است.
او در خصوص آخرین آمار کشف و جمع‌آوری دستگاه‌های استخراج غیرمجاز رمزارز در استان تهران، تصریح کرد: از ابتدای سال تاکنون ۴۵ مزرعه با ۸۸۱ دستگاه ماینر غیرمجاز در استان تهران شناسایی و جمع‌آوری شده است.
محمودی افزود: با جمع‌آوری این دستگاه‌ها از هدررفت بیش از ۲ میلیون و ۱۵۶ هزار کیلووات ساعت انرژی در ماه جلوگیری به عمل آمده است که معادل مصرف برق ماهیانه ۷۱۸۹ خانواده در فصل گرم سال است.
مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق استان تهران تأکید کرد: مقابله با استخراج غیرمجاز رمزارز و جلوگیری از مصرف غیرقانونی برق، از اقدامات مؤثر در مدیریت بار شبکه و تأمین برق پایدار برای سایر مشترکان به شمار می‌رود.
بر اساس این آمار، جمع‌آوری تجهیزات غیرمجاز می‌تواند به کاهش بار مصرفی شبکه کمک کند. با این حال، میزان اثرگذاری این اقدامات باید با بررسی مصرف واقعی تجهیزات پیش و پس از جمع‌آوری و ارزیابی وضعیت شبکه در مناطق مربوطه مشخص شود.
سهم استخراج غیرمجاز رمزارز از کسری برق کشور چقدر است؟
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در تازه‌ترین گزارش راهبردی خود با عنوان «برآورد تأثیر استخراج رمزارز‌ها بر مصرف برق کشور» به واکاوی سهم و اثرگذاری استخراج غیرمجاز دارایی‌های رقومی بر بحران ناترازی شبکه برق پرداخت.
بر اساس یافته‌های این گزارش علمی و تطبیقی، توان مصرفی تجهیزات استخراج رمزارز در کشور تا ۱۲۰۰ مگاوات برآورد شده که سالانه رقمی بالغ بر ۸.۴۶ میلیارد کیلووات‌ساعت انرژی الکتریکی را به خود اختصاص می‌دهد.
تخمین سهم ایران از نرخ هش شبکه جهانی و تحلیل تغییرات بار پایه در زمان افت ترافیک اینترنت، نشان می‌دهد که استخراج غیرمجاز هرچند ریشه اصلی ناترازی برق نیست، اما در ماه‌های گرم سال مسئول ۱۴ درصد از کل کسری انرژی ماهانه برق کشور، معادل مصرف سالانه حدود ۲.۵ میلیون خانوار، است؛ مصیبت انرژی که سالانه رقمی نزدیک به ۱.۵ میلیارد دلار هزینه سوخت مایع و گاز تحمیلی روی دوش دولت و نیروگاه‌ها باقی می‌گذارد.
این ارقام نشان می‌دهد که استخراج غیرمجاز رمزارز، در کنار سایر عوامل مؤثر بر ناترازی، می‌تواند بخشی از فشار واردشده بر شبکه برق را افزایش دهد. فعالیت مستمر تعداد زیادی دستگاه ماینر، به‌ویژه در ساعات اوج مصرف، ضرورت شناسایی و مدیریت این بار را افزایش می‌دهد.
از منظر فنی، فعالیت مزارع استخراج غیرمجاز در صورت ایجاد بار بیش از ظرفیت مجاز انشعاب یا تجهیزات محلی، می‌تواند احتمال اضافه‌بار ترانسفورماتور‌ها و کابل‌ها، افزایش تلفات و بروز اختلال در تأمین برق سایر مشترکان را افزایش دهد.
از سوی دیگر، مصرف ثبت‌نشده یا غیرقانونی برق، امکان برنامه‌ریزی دقیق برای مدیریت بار را دشوار می‌کند. در شرایطی که شبکه با محدودیت تولید و افزایش تقاضا روبه‌روست، شناسایی این مصارف می‌تواند به تصمیم‌گیری بهتر درباره توزیع انرژی کمک کند.
در بخش اقتصادی نیز، تأمین برق مصرفی ماینر‌ها از مسیر‌های غیرقانونی می‌تواند هزینه انرژی را به منابع عمومی تحمیل کند.
کارشناسان حوزه انرژی معتقدند، مقابله با استخراج غیرمجاز رمزارز باید بر شناسایی دقیق منشأ مصرف، پایش الگو‌های غیرمتعارف بار، بازرسی میدانی و مستندسازی تخلفات استوار باشد.
در این زمینه، استفاده از داده‌های کنتور‌های هوشمند، بررسی سوابق مصرف و بازرسی از مراکز مشکوک می‌تواند به شناسایی سریع‌تر مزارع غیرمجاز کمک کند. البته مصرف بالای برق به‌تنهایی دلیل قطعی بر فعالیت غیرقانونی ماینر‌ها نیست و احراز تخلف باید با بررسی فنی و مستندات معتبر انجام شود.
همچنین، ارزیابی عملکرد دستگاه‌های مسئول نباید تنها به تعداد مزارع و تجهیزات کشف‌شده محدود شود؛ بلکه میزان کاهش واقعی مصرف، جلوگیری از تکرار تخلف و استمرار نتایج پس از جمع‌آوری دستگاه‌ها نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
از سوی دیگر، مقابله با ماینر‌های غیرمجاز به‌تنهایی نمی‌تواند مشکل ناترازی برق را برطرف کند و باید در کنار اقداماتی همچون افزایش بهره‌وری، مدیریت مصرف، توسعه ظرفیت تولید و بهبود زیرساخت‌های شبکه دنبال شود.