راه‌آهن به دنبال افزایش ۱۵ درصدی بهره‌وری ناوگان با هوش مصنوعی/جنگ کریدورها مفهومی نادرست است
مدیرعامل شرکت راه‌آهن از برنامه‌ریزی برای استفاده از هوش مصنوعی در تخصیص ناوگان ریلی خبر داد و گفت: بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد اجرای این فناوری می‌تواند بهره‌وری شبکه ریلی کشور را حداقل ۱۵ درصد افزایش دهد.
به گزارش اقتصادما- جبارعلی ذاکری، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت راه‌آهن، در نوزدهمین همایش بین المللی حمل ونقل ریلی با اشاره به اهمیت استفاده از ظرفیت‌های علمی و فناوری در این صنعت اظهار کرد: یکی از موضوعات مهمی که ناگزیر به حرکت در مسیر آن هستیم، استفاده از هوش مصنوعی در حمل‌ونقل ریلی کشور است. در این زمینه، به‌ویژه در حوزه تخصیص ناوگان، باید مطالعات جدی‌تری انجام شود تا بتوانیم با تعریف یک شبکه یکپارچه، از ظرفیت‌های موجود در مناطق مختلف کشور به شکل بهینه استفاده کنیم.
وی افزود: بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد با استفاده از این فناوری می‌توان بهره‌وری شبکه ریلی و ناوگان موجود کشور را حداقل ۱۵ درصد افزایش داد. این موضوع هم در محورهای همایش مورد توجه قرار گرفته و هم یکی از نیازهای جدی صنعت ریلی کشور است.
ذاکری با اعلام آمادگی راه‌آهن برای حمایت از تدوین طرحی جامع در این زمینه تصریح کرد: تدوین چنین طرحی از عهده یک فرد یا مجموعه کوچک و حتی شاید یک دانشگاه به‌تنهایی خارج است، اما راه‌آهن آمادگی دارد با مشارکت دانشگاه‌ها، متخصصان و فعالان این حوزه، زمینه اجرای یک طرح کلان برای تحول در صنعت حمل‌ونقل ریلی را فراهم کند.
توسعه دیپلماسی ریلی و یکپارچگی شبکه کشورهای منطقه
مدیرعامل شرکت راه‌آهن با اشاره به اهمیت توسعه همکاری‌های بین‌المللی در حوزه حمل‌ونقل ریلی گفت: با دستور وزیر راه و شهرسازی، در دولت چهاردهم دو موضوع دیپلماسی ریلی و ترانزیت ریلی را در دستور کار راه‌آهن قرار داده‌ایم و خوشبختانه سطح همکاری میان راه‌آهن کشورهای منطقه به‌گونه‌ای است که دیگر شبکه ریلی کشورها را جدا از یکدیگر نمی‌بینیم.
وی ادامه داد: یکپارچگی شبکه ریلی در میان کشورهای منطقه در حال شکل‌گیری است و فعالیت‌های مشترک ما نشان می‌دهد که کشورهای منطقه در قالب یک خانواده بزرگ ریلی، نقش ارتباط‌دهنده و مکمل یکدیگر را ایفا می‌کنند.
ذاکری با اشاره به اشتراکات قومی، مذهبی، فرهنگی و تمدنی کشورهای منطقه بیان کرد: این اشتراکات زمینه مناسبی برای توسعه همکاری‌های ریلی فراهم کرده و خوشبختانه این یکپارچگی در حال حاضر با روند مطلوبی پیش می‌رود.
وی با تأکید بر ضرورت اصلاح نگاه رقابتی به کریدورهای بین‌المللی اظهار کرد: متأسفانه گاهی از اصطلاح «جنگ کریدورها» استفاده می‌شود، در حالی که اساساً چنین مفهومی در حمل‌ونقل بین‌المللی صحت ندارد. آنچه وجود دارد، رقابت میان کریدورهاست؛ رقابتی که در آن کریدورها مکمل یکدیگر هستند، نه اینکه در تقابل و جنگ با هم قرار داشته باشند.
معاون وزیر راه و شهرسازی با اشاره به چشم‌انداز حمل‌ونقل بین‌المللی شرق به غرب گفت: پیش‌بینی می‌شود حجم جابه‌جایی کالا در مسیر شرق به غرب تا افق ۲۰۳۰ به بیش از ۵۳۰ میلیون تن برسد، در حالی که این رقم در شرایط فعلی حدود ۸۰ تا ۹۰ میلیون تن است. بخش عمده این جابه‌جایی‌ها نیز در گذشته از طریق حمل‌ونقل دریایی انجام می‌شد و بیش از ۹۷ درصد ظرفیت جابه‌جایی در این مسیر به حمل‌ونقل دریایی اختصاص داشت.
وی افزود: در حدود ۱۰ تا ۱۵ سال گذشته، دولت چین با اجرای طرح «یک کمربند، یک جاده» بر استفاده از ظرفیت حمل‌ونقل ریلی تأکید کرد و با حمایت و پرداخت یارانه، شرکت‌های ریلی را به مشارکت در این مسیر ترغیب کرد. در نتیجه، امروز شاهد شکل‌گیری شاخه‌های مختلف ریلی در مسیرهای شمالی، ترانس‌خزر و جنوبی خزر هستیم.
ذاکری تأکید کرد: با وجود این ظرفیت‌ها، مجموع توان جابه‌جایی این شاخه‌ها هنوز به ۱۰ درصد تقاضای حمل‌ونقل در این مسیرها نمی‌رسد؛ بنابراین به‌جای طرح موضوع جنگ کریدورها، باید بر افزایش ظرفیت، تکمیل زیرساخت‌ها و توسعه همکاری‌های مشترک تمرکز کنیم.
شناسایی گلوگاه‌های مرزی و ضرورت توازن ظرفیت ریلی کشورها
مدیرعامل شرکت راه‌آهن با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای رفع موانع حمل‌ونقل ریلی بین‌المللی گفت: در یک سال گذشته، گلوگاه‌های موجود در ارتباطات ریلی کشورهای منطقه شناسایی شده و بسیاری از مشکلات میان کشورها در نقاط مرزی مورد بررسی قرار گرفته است.
وی افزود: یکی از مشکلات مهم، عدم توازن ظرفیت در مرزهاست؛ به‌عنوان مثال، ممکن است ظرفیت جابه‌جایی در یک سوی مرز بیشتر از سوی دیگر باشد. اکنون با تقویت همکاری‌ها و شکل‌گیری نگاه یکپارچه، کشورهای منطقه تلاش می‌کنند ظرفیت‌های خود را به سطحی متوازن برسانند.
ذاکری خاطرنشان کرد: این رویکرد می‌تواند در آینده به توسعه شبکه ریلی کشورهای منطقه کمک کند و در صورت بروز مشکلات نیز با مشارکت و همکاری مشترک، زمینه رفع آن‌ها فراهم شود.
وی با اشاره به اهمیت همبستگی کشورهای منطقه در توسعه حمل‌ونقل ریلی گفت: شبکه ریلی یکپارچه را باید همچون یک خانواده بزرگ در نظر گرفت؛ چراکه اگر بخشی از این شبکه با مشکل مواجه شود، سایر بخش‌ها نیز از آن تأثیر می‌پذیرند.
آغاز سرمایه‌گذاری برای استفاده از فناوری‌های نوین در ناوگان ریلی
معاون وزیر راه و شهرسازی در ادامه با اشاره به اقدامات راه‌آهن برای استفاده از فناوری‌های جدید در ناوگان ریلی اظهار کرد: در دو هفته گذشته، نخستین قرارداد سرمایه‌گذاری برای استفاده از فناوری جِن‌سِت (Genset) به یکی از سرمایه‌گذاران واگذار شد که قرار است بر اساس آن، یک کشنده به این فناوری مجهز و به کشنده مسافری تبدیل شود.
وی افزود: پیش‌بینی شده است این پروژه طی شش ماه آینده به بهره‌برداری برسد. فناوری جِن‌سِت می‌تواند هزینه‌های دوره بهره‌برداری را کاهش دهد و احتمال خرابی ناوگان را نیز کم کند.
ذاکری توضیح داد: در این فناوری، به‌جای استفاده از یک مولد بزرگ، از چند مولد کوچک استفاده می‌شود؛ بنابراین در صورت بروز نقص فنی در یکی از مولدها، سایر مولدها می‌توانند با ظرفیت محدود به فعالیت خود ادامه دهند و امکان تعمیر و جایگزینی مولد آسیب‌دیده نیز آسان‌تر خواهد بود.
وی همچنین به فناوری باتری به‌عنوان یکی دیگر از محورهای سرمایه‌گذاری در صنعت ریلی اشاره کرد و گفت: در پایان این نشست، موضوعی در حوزه فناوری باتری نیز با مشارکت یک کنسرسیوم ایرانی و خارجی و یک سرمایه‌گذار بزرگ دنبال خواهد شد.
مدیرعامل شرکت راه‌آهن ابراز امیدواری کرد: با شکل‌گیری این سرمایه‌گذاری‌ها و استفاده از نتایج آن‌ها، بتوانیم در سال آینده در حوزه حمل‌ونقل ریلی حومه‌ای و بخش مسافری کشور تحولات قابل توجهی ایجاد کنیم.
دانشگاه‌ها پشتوانه علمی توسعه حمل‌ونقل ریلی هستند
ذاکری در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به جایگاه دانشگاه علم و صنعت ایران در توسعه فناوری‌های ریلی کشور گفت: این دانشگاه از افتخارات علمی کشور به شمار می‌رود و در رتبه‌بندی‌های مختلف در میان دانشگاه‌های برتر کشور قرار دارد. همچنین دانشکده مهندسی راه‌آهن که تنها دانشکده تخصصی این حوزه در خاورمیانه است، در این دانشگاه فعالیت می‌کند.
وی افزود: معتقدم موفقیت‌هایی که در حوزه مهندسی ریلی، مترو و حمل‌ونقل ریلی درون‌شهری و برون‌شهری کشور به دست آمده، تا حد زیادی بر پایه دانش و فناوری تولیدشده در این دانشکده و خروجی‌های علمی آن شکل گرفته است و باید در آینده نیز استفاده بیشتری از این ظرفیت داشته باشیم.
معاون وزیر راه و شهرسازی در پایان، برگزاری این نشست و همایش را فرصتی برای هم‌افزایی، انتقال تجربه و تبادل دانش میان استادان دانشگاه، صاحب‌نظران و فعالان صنعت دانست و از حمایت‌های وزیر راه و شهرسازی، اعضای کمیسیون عمران مجلس، سرمایه‌گذاران بخش خصوصی، نمایندگان سازمان‌ها و شرکت‌های خارجی و دست‌اندرکاران برگزاری این رویداد قدردانی کرد.
وی همچنین از امضای سه تفاهم‌نامه در حوزه فناوری‌های نوین ریلی در حاشیه این نشست خبر داد که با مشارکت بخش خصوصی و سرمایه‌گذاران دنبال خواهد شد.