به زانو در آمدن دشمن در برابر تنگه هرمز به عنوان شاهرگ انرژی جهان

به گزارش فردای خبر- یکی از ویژگی‌های بارز و قابل توجه تنگه هرمز این است که نقطه اتصال نفت، دلار و قدرت سیاسی به شمار می‌آید؛ چراکه بخشی از اعتبار و کارکرد نظام پترودلار به عبور امن نفت و گاز از این گلوگاه وابسته است و حجم عظیمی از صادرات نفت و گاز جهان به‌ویژه عربستان، امارات، قطر، عراق و نیز، واردات کالا‌های صنعتی از این مسیر انجام می‌شود. به همین دلیل، کشور‌های متحد آمریکا در منطقه، بیشترین وابستگی را به صادرات به وسیله تنگه هرمز دارند، در حالی که ایران به دلیل مرز‌های زمینی، مصرف داخلی و تجربه تحریم، تاب‌آوری بالاتری  دارد.
 
اهمیت تنگه هرمز در سطح جهانی تا جایی است که اگر برای مدتی طولانی دچار بحران شود بازار‌های انرژی و مالی جهان به‌شدت متلاطم می‌شوند و این موضوع نه تنها در جنگ تحمیلی سوم بلکه در شرایط فعلی آتش‌بس به وضوح مشاهده شده است که جهش قیمت نفت برنت و بنزین در کشور‌های دیگر تنها نمونه‌ای از تأثیر تنگه هرمز بر اقتصاد جهانی است.

تنگه هرمز برای ایران نه تنها مسیر حیاتی صادرات و تجارت بلکه اهرم بازدارنده و موازنه‌ساز در برابر رقبای منطقه‌ای و قدرت‌های فرامنطقه‌ای، و بخشی از نقطه استراتژیک کشور در نظم انرژی-مالی جهان است و با توجه به این که تنگه هرمز شاهرگ صادرات نفت و گاز خلیج فارس به جهان به شمار می‌آید؛ اختلال در آن باعث کاهش فوری عرضه نفت و گاز در بازار جهانی، جهش قیمت‌ها و مواردی از این قبیل شده است.

با توجه به این که به زعم برخی از منابع خارجی و مقامات آمریکایی، ایران به دلیل محاصره دریایی نیز، تحت فشار اقتصادی در حوزه نفت و بنزین و... قرار می‌گیرد، اما مستندات و اظهارات برخی از کارشناس‌های اقتصادی حوزه‌های مختلف نشان می‌دهند که ادعا‌های این منابع خبری و مقامات آمریکایی درست نیست و ایران، علاوه بر تنگه هرمز کارت‌های دیگری دارد که هنوز رو نکرده است و در این میان، تحریم‌های سال‌های گذشته بستری برای تاب آوری و بومی سازی و استقلال ایران به وجود آورده اند که امروز، ایران دشمن را فلج کرده است و گفتنی است کشوری مثل ایران که زندگی با تحریم را تجربه کرده است از قبل، سازوکار‌های جایگزین، شبکه‌های منطقه‌ای و ظرفیت تولید داخلی بیشتری دارد؛ در حالی که اقتصاد‌های وابسته به صادرات نفت خام، گاز مایع و درآمد دلاری، آمادگی کمتری برای یک شوک طولانی‌مدت دارند.

تنگه هرمز معادلات اقتصادی و نظامی در سطح جهان را تغییر داده است

مهدی ساسانی، کارشناس اقتصادی در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان، درمورد اهمیت تنگه هرمز گفت: بسته شدن و یا به نوعی، مدیریت رفت و آمد در تنگه هرمز باعث شده است که در مدت جنگ، قیمت نفت با وجود کاهش جزیی در برخی از مواقع، به طور کلی با افزایش روبه‌رو شود و این روند تا به امروز ادامه داشته و از کانال ۱۰۰ دلار عبور کرده و همین موضوع باعث شده است که مسئله انرژی در سراسر جهان با مشکلاتی روبه‌رو شود. چون برخی از کشورها نفت خود را به صورت مستقیم از تنگه هرمز عبور می‌داده‌اند.

ساسانی با اشاره به نقش تنگه هرمز بر انرژی جهانی ادامه داد: بحران انرژی بر هزینه‌های سایر کشورهایی تأثیرگذار بوده است که از نفت استفاده می‌کنند و توانسته است درآمد کشورهای صادرکننده نفت که کشورهای حوزه خلیج‌فارس هستند را به نوعی، مختل کند و در این مدت، درآمد نفتی آن‌ها با آسیب روبه‌رو شده است که بخش قابل توجهی از آن به دلیل نقش حیاتی تنگه هرمز بوده است.

ساسانی گفت: تعدادی از متحدان اروپایی که تا پیش از این با آمریکا هم‌پیمان بودند برای ادامه جنگ و آسیب‌هایی که برای افزایش قیمت نفت و گاز به آن‌ها تحمیل شده است معترض هستند و همین شکاف‌ها باعث شده‌اند که آمریکا در باتلاقی گیر کند که شرایط، از نظر اقتصادی و نظامی روز به روز برایش سخت‌تر شود. 

این کارشناس اقتصادی ادامه داد: با توجه به این که سرانجام بسته ماندن و یا تحت کنترل قرار گرفتن تنگه هرمز، همچنان در دست ایران است و توانسته است که با صلابت این تنگه را حفظ کند و نگه دارد تا نفت‌کش‌ها بدون اجازه ایران نتوانند از تنگه هرمز عبور کنند، اگر این اتفاق برای پساجنگ هم، وجود داشته باشد و هدف نهایی ایران این باشد که همچنان بخواهد برای عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز امتیازاتی از آن کشورها دریافت کند شرایط می‌تواند برای درآمدهای اقتصادی ایران بهتر شود.

ساسانی افزود: ایران در جریان جنگ برخلاف انتظارات برخی از افراد و کشورها بسیار خوب عمل کرده است؛ به طوری‌که خیلی از کارهایی که شاید آن‌ها فکر می‌کردند ایران توانایی انجام آن‌ها را ندارد را براحتی توانست انجام دهد و این باعث شده است که تا حدّی معادلات در جریان جنگ و آتش‌بس تغییر کند. به همین دلیل، خیلی از کشورها و افراد، معادلات قبلی خود از نظر اقتصادی، نظامی، سیاسی و... را بازبینی خواهند کرد و باید منتظر ماند و دید نتایج ادامه جنگ با مذاکرات و تمام شدن یا تداوم آتش‌بس تا کجا پیش خواهد رفت.
تنگه هرمز توانسته است تأثیر شگرف خود بر امنیت انرژی جهان و ثبات اقتصادی بین‌المللی را ثابت کند

همچنین، محمّد رضا پور ابراهیمی، رئیس کمیسیون اقتصادی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام درمورد اهمیت تنگه هرمز بر موضوعات اقتصادی مذاکرات ایران و آمریکا و نقش آن در معادلات جهانی گفت: اهمیت تنگه هرمز در بخش‌های مختلف خودش را نشان داده که بر انرژی دنیا فراتر از عدد و رقم‌ها تأثیر گذاشته است.
 

تنگه هرمز به واسطه انرژی و فرآورده‌های مربوط به آن و تأمین کالاها، یک موقعیت بسیار مهم در عرصه اقتصاد بین‌الملل دارد. در همه حقوق بین‌الملل این ظرفیت وجود دارد که ایران می‌تواند برای مسائل مربوط به حاکمیت خودش در خصوص تنگه هرمز اقدام کند؛ تا جایی که کشتی‌های دارای مجوز توانستند با هماهنگی و اجازه ایران از این تنگه عبور کرده و مسیر تردد خود را مثل گذشته پیگیری کنند، امّا کشورهایی که به هر دلیلی با حمایت دولت‌های متخاصم بوده و یا به طور مستقیم با آن دولت‌ها بودند، نتوانستند از ظرفیت تنگه هرمز استفاده کنند و امروز، آثار ناشی از آن به یک شرایطی تبدیل شده است که تعادل را در مواجهه دشمن با کشور در حوزه اقتصادی تغییر داده است. 

 

پور ابراهیمی ادامه داد: اتفاقی که در این جنگ رقم خورد این بود به واسطه شرایطی که به وجود آمد این امکان فراهم شد تا برای اولین بار از تنگه هرمز استفاده شود؛ آن‌چه که امروز اذعان سیاستمداران است و یکی از مسئولان ارشد روسیه توییت کرد رونمایی از بمب اتم ایران بود و اهمیت تنگه هرمز به حدّی است که می‌تواند حتی موازنه  در ایران با کشورهایی مثل آمریکا، رژیم صهیونیستی و حتی برخی از کشورهای عربی که در این جنگ مشارکت کرده‌اند را تغییر دهد و کفه سنگین این موازنه در بخش اقتصادی است و عامل بازدارنده‌ای که از طریق تنگه هرمز باعث شد که آمریکا پای میز مذاکره بنشیند موضوع اقتصادی است.

 

رئیس کمیسیون اقتصادی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام بیان کرد: تپش اقتصاد دنیا در دست ایران است که به چه صورت بخواهد تنگه هرمز را اداره کند و نیاز خیلی از کشورها به میزان انرژی است که از خاورمیانه صادر می‌شود و تقاضای دنیا بر اساس تولید است. در نتیجه، اگر این روند ادامه پیدا کند پیش‌بینی می‌شود که در ماه‌های آینده، اقتصاد جهانی وارد یک رکود تورمی شود و شوک‌های اقتصادی بیشتر خود را نشان خواهد داد و تنگه هرمز اهرم فشاری را به وجود آورده است که توانسته بر اقتصاد منطقه و جهان تأثیر بگذارد تا جایی که باعث شده است آمریکایی‌ها درمورد استمرار و ادامه جنگ و آتش‌بس تجدیدنظر کنند. 

 

پور ابراهیمی افزود: اهمیت استراتژیک تنگه هرمز، فراتر از جایگاه جغرافیایی آن، همواره به عنوان عاملی تعیین‌کننده در معادلات منطقه‌ای و جهانی مطرح بوده است. در دورانی که تنش‌ها در منطقه افزایش پیدا کرده و جنگ‌ها به عرصه‌های نوینی کشیده شده‌اند، تنگه هرمز بار دیگر توانسته است تأثیرات شگرف خود را بر امنیت انرژی جهان و ثبات اقتصادی بین‌المللی به اثبات رساند؛ به طوری‌که نقش محوری تنگه هرمز در مذاکرات ایران و آمریکا و همچنین، تأثیر آن بر بازدارندگی نظامی کشور بر کسی پوشیده نیست و مدیریت هوشمندانه ایران بر این آبراه حیاتی، نه تنها توانسته است تعادل قدرت را در منطقه به نفع ایران تغییر دهد، بلکه با ایجاد فشارهای اقتصادی قابل توجه بر کشورهای متخاصم، آن‌ها را ناگزیر به تجدیدنظر در سیاست‌های خود و حتی ورود به گفت‌وگوهای دیپلماتیک کرده است.