آیا رقابت؛ تنها راه نجات بازار خودرو است؟

 به گزارش فردای خبر- یکی از بازارهایی که در سال‌های اخیر به یکی از پرنوسان‌ترین و چالش‌برانگیزترین بخش‌های اقتصاد کشور تبدیل شده خودرو است و اگرچه مصرف‌کنندگان داخل کشور با تورم قیمت‌ها و نوسانات موجود و شکاف عمیق میان قیمت کارخانه و بازار آزاد دست و پنجه نرم می‌کنند، کیفیت و ایمنی محصولات خودروسازان نیز، از دیگر دغدغه‌های اصلی جامعه است که می‌توان دلایل متعددی را برای این موضوع عنوان کرد. 

بسیاری از افراد بر این باور هستند که خودروسازان تنها عامل نابسامانی موجود در بازار خودرو هستند و در مقابل، برخی دیگر بر این باور هستند که بر اساس واقعیت‌های اقتصادی، این موضوع ریشه در مجموعه‌ای از عوامل دارد که می‌توان به نرخ ارز، هزینه‌های تأمین قطعات، سیاست‌های کلان انرژی و...اشاره کرد. 

نسخه نجات بازار خودرو 

برخی از کارشناسان بازار خودرو بر این باور هستند تا زمانی که این بازار در فضای غیررقابتی باشد تولیدکننده در تلاش برای افزایش سطح خدمات و ارتقای کیفیت محصولات خود و احترام به حقوق مصرف‌کننده نخواهد بود. به همین دلیل، صنعت خودروی ایران برای رهایی از وضعیت «انحصاری» و «پرنوسان» کنونی، نیازمند جراحی ساختاری است.

شکستن انحصار از طریق واردات رقابتی، اصلاح و نظارت بر زنجیره تأمین، ارتقای استانداردهای فنی، کاهش شکافِ قیمت کارخانه و بازار، تقویت جایگاه کارشناسی و حمایت از مصرف‌کننده و... برخی از راهکارهایی هستند که می‌توانند برای نجات بازار خودرو کمک‌کننده باشند. 

سعید آروان، کارشناس خودرو درمورد شرایط بازار خودرو گفت: قیمت خودرو در کشور به چند عامل بستگی دارد و نمی‌توان صرفاً تولیدکننده را مقصر دانست و این چند عامل در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و موجب افزایش قیمت خودرو می‌شوند که می‌توان به نرخ ارز، هزینه تولید قطعات، نیروی متخصص که دستمزد آن افزایش پیدا می‌کند، هزینه انرژی و... اشاره کرد.

آروان ادامه داد: یک سری چرخه وجود دارند که از هزینه نیروی متخصص گرفته تا تولید قطعات و حتی تیراژ مناسب تولید خودرو می‌توانند به نحوی باشند تا باعث ثبات قیمت خودرو شوند و راهکاری که برای بازار خودرو وجود دارد رقابتی کردن آن است.

این کارشناس صنعت خودرو گفت: برای ایمنی کردن خودرو باید گفت سازمان ملی استاندارد امسال اعلام کرد که از ۸۵ مورد به ۱۲۲ مورد رسیده‌ایم و استاندارد صرفاً ایمنی نیست بلکه یک سری فرمول‌هاست که در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و در نتیجه، به استاندارد دست پیدا می‌کنند و یکی از آنها ایمنی است. در نتیجه، ایمنی جزء استاندارد است، امّا همه استاندارد، ایمنی نیست. زیرا بخش ظاهری خودرو، آلاینده بودن آن، راحتی سرنشین و حفظ جان او و ایمنی‌هایی که سازمان استاندارد درنظر گرفته است استاندارد‌های یک خودرو هستند.

آروان بیان کرد: مصرف‌کننده صرفاً با توجه به نظر فروشنده و تبلیغاتی که برای آن خودرو انجام می‌شود، نمی‌تواند به این نتیجه برسد که خودروی مورد نظرش ایمن است و دو مورد در این رابطه وجود دارد؛ این که وقتی خودرویی را صفر خریداری می‌کنند این خودرو از زمانی که تولید می‌شود و سپس، به دست مصرف‌کننده می‌رسد حداقل استاندارد را دارد که به مرحله تولید رسیده است، امّا این که کیفیت در مقایسه با استانداردی که مدنظر ماست افزایش پیدا کرده است یا خیر؟! یک سری فاکتور‌های دیگری دارد. به طور مثال؛ درمورد خودرو‌های صفر، حداقل استاندارد را دارند، امّا درمورد خودرو‌های کارکرده و دست دوم در کشور باید به یک سری از نکات توجه کرد؛ چراکه ممکن است حداقل کیفیت که روز اول داشته‌اند را بعداً نداشته باشند. در نتیجه، باید دید خودرو از نظر تأمین، مقاومت شاسی‌ها و... به طور مجدد به همان خودروی روز اول که کارخانه استاندارد آن را رعایت کرده رسیده است یا خیر؟!

مصرف‌کننده باید علاوه بر تحقیقاتی که درمورد آن خودرو می‌کند و مواردی که در بازار خودرو در رابطه با آن محصول بدست می‌آورد با کارشناس‌های متخصص این حوزه به بررسی آن خودرو بپردازد.

این کارشناس صنعت خودرو گفت: با توجه به این که هزینه‌ها بالاست و گاهی ممکن است کارشناسی یک خودرو با چند میلیون تومان هزینه همراه باشد. در این میان، امکان دارد به دلیل توافق نکردن به خاطر قیمت، فروشنده و خریدار به یک نتیجه نرسند و خریدار بر این تصور باشد که چنین هزینه‌ای برای او مقرون به صرفه نباشد.

بدون شک، هزینه‌ای که خریدار برای خرید یک خودرو می‌پردازد بیشتر از آن خدماتی است که در مقابل دریافت می‌کند. به طور مثال؛ یک خودرو تولید شده و وارد بازار شده و با استقبال عمومی روبه‌رو می‌شود و اگرچه افزایش قیمت شامل حال این خودرو می‌شود، امّا کیفیت خودرو در روز اول به اندازه‌ای نیست که با افزایش قیمت روبه‌رو شده است. البته قیمت کارخانه، بازار و معامله واقعی با یکدیگر متفاوت هستند. در نتیجه، باید یک مدیریت داشته باشیم که شکاف عمیقی میان قیمت کارخانه و بازار و معامله واقعی وجود نداشته باشد که از طریق نظارت در زنجیره تولید تا تیراژ مناسب با عرضه و تقاضا می‌توان این کار را انجام داد.

 اگر این کار انجام شود مردم در مقایسه با هزینه‌ای که پرداخت می‌کنند هم خدمات دریافت می‌کنند و هم کیفیت می‌گیرند. البته کیفیت و خدمات صرفاً شامل همان خودرو نمی‌شود. زیرا وقتی مردم پولی را پرداخت می‌کنند مصرف‌کننده آن پول را برای خرید خودرو نمی‌دهد و حتی برای خدمات پس از فروش آن خودرو هزینه پرداخت می‌کند و همه این موارد باعث کیفیت لازم خودرویی می‌شوند که مصرف‌کننده (خریدار) به خرید آن می‌پردازد و امروزه، قیمت خودرو و کیفیت آن با یکدیگر در یک راستا نیستند.

از واردات خودرو تا احترام به حقوق مصرف‌کننده

آروان ادامه داد: تنها راهی که می‌توان از آن طریق، بازار خودرو را از انحصاری بودن نجات داد واردات خودروست. زیرا وقتی بازار وارد مرحله رقابت شود بدون شک، خودروساز داخلی مجبور می‌شود که تولیدات خود را هم از نظر کیفیت و هم از نظر ایمنی و استاندارد و خدمات پس از فروش و احترام به حقوق مصرف‌کننده ارتقاء دهد برای این که بازار، مصرف‌کننده و فروش خود را ازدست ندهد.